De algemene minimale aaneengesloten rust na een werkdag, met een beperkte wettelijke mogelijkheid tot inkorting.
Vier controles op hetzelfde rooster
De Arbeidstijdenwet bevat een maximum per dienst, een maximum per week en gemiddelde maxima over vier en zestien weken. Daardoor is een rooster niet beoordeeld met alleen een controle op de komende kalenderweek.
Voor de algemene regeling noemt de Rijksoverheid maximaal 12 uur per dienst en 60 uur per week. Over vier weken mag gemiddeld 55 uur per week worden gewerkt en over zestien weken gemiddeld 48 uur. Cao-afspraken kunnen op onderdelen afwijken, maar niet ieder maximum opzijzetten.
Rust is een eigen planningsvoorwaarde
Na een werkdag geldt in beginsel minimaal 11 uur aaneengesloten rust. Die periode mag eens per zeven dagen tot minimaal acht uur worden ingekort wanneer het werk dat nodig maakt. Standaard geldt daarnaast 36 uur aaneengesloten wekelijkse rust in iedere periode van zeven maal 24 uur.
Een roostercontrole moet daarom naar de overgang tussen diensten kijken, inclusief werkzaamheden bij andere werkgevers wanneer die bekend zijn. Een correct weektotaal herstelt geen te korte rust tussen twee diensten.
Pauze is niet hetzelfde als rust tussen diensten
Wie langer dan 5,5 uur werkt, heeft volgens de algemene regels recht op minimaal 30 minuten pauze. Die mag worden verdeeld in twee keer een kwartier. Bij meer dan 10 uur werken geldt 45 minuten pauze. Een cao of bedrijfsregeling kan afwijkingen bevatten, met een wettelijke ondergrens.
De Arbeidstijdenwet regelt niet dat iedere pauze wordt doorbetaald. Daarvoor zijn arbeidsovereenkomst en cao bepalend. Houd duur, planning en betaling daarom als drie afzonderlijke onderwerpen in beleid en roostersysteem.
Uitzonderingen moeten expliciet worden gemodelleerd
Voor jongeren, zwangere of pas bevallen werknemers, nachtdiensten en bepaalde beroepen gelden bijzondere regels. De Arbeidstijdenwet geldt bovendien niet of slechts gedeeltelijk voor onder meer sommige hoogverdieners en specifieke beroepsgroepen. Het Arbeidstijdenbesluit kan aanvullende sectornormen bevatten.
Gebruik daarom geen algemene roostermatrix voor iedere medewerker. Koppel de relevante regeling aan functie, leeftijdscategorie, diensttype en cao. Laat een uitzondering verlopen wanneer de grond daarvoor eindigt.
Van achterafrapportage naar preventieve controle
Een urenrapport laat zien wat al is gebeurd. Voor goed werkgeverschap is ook een controle vóór publicatie van het rooster nodig. Combineer een blokkade voor harde grenzen met een waarschuwing wanneer gegevens ontbreken of een uitzondering moet worden beoordeeld.
Een waarschuwing moet uitlegbaar zijn: welke regel, welke meetperiode en welke diensten veroorzaken het probleem? Zonder die informatie ontstaat snel een handmatige omweg buiten het systeem.
- Controleer dienstduur, weekmaximum en gemiddelden over vier en zestien weken.
- Controleer dagelijkse en wekelijkse rust afzonderlijk.
- Leg pauzeduur en betaalafspraak los van elkaar vast.
- Koppel cao- en beroepsuitzonderingen aan een bron en geldigheidsperiode.
- Bewaar zichtbaar waarom een waarschuwing is geaccepteerd of een rooster is aangepast.
Bronnen
Gebruikte bronnen
De links verwijzen naar de geraadpleegde bron. Controleer bij toepassing altijd of wet, regeling, registerinformatie of beleidsdocument inmiddels is gewijzigd.