Arbeidstijd & verlof8 min leestijd

Vakantiedagen beheren: houd opbouw, opname, verval en ziekte uit elkaar

Vakantiesaldo is geen enkel getal. Wettelijke en bovenwettelijke uren hebben verschillende regels, ziekte beïnvloedt opbouw en opname op een specifieke manier en een werkgever moet werknemers daadwerkelijk in staat stellen vakantie te nemen.

4 × weekuren

Het wettelijke minimum aan vakantie-uren per jaar bij een volledig dienstjaar.

Begin met het onderscheid tussen wettelijk en bovenwettelijk

Een werknemer bouwt per jaar minimaal vier keer het aantal wekelijkse arbeidsuren aan vakantie op. Wie het hele jaar 25 uur per week werkt, bouwt dus minimaal 100 wettelijke vakantie-uren op. Extra uren uit cao of arbeidsovereenkomst zijn bovenwettelijk.

Dat onderscheid bepaalt onder meer de verval- of verjaringstermijn en de mogelijkheid tot uitbetaling. Registreer wettelijke en bovenwettelijke uren daarom in afzonderlijke saldo's en boek opname volgens een vooraf vastgelegde, juridisch getoetste volgorde af.

Een vakantieaanvraag wordt in beginsel goedgekeurd

De werkgever moet in principe instemmen met de vakantieaanvraag. Bezwaar is mogelijk wanneer de vakantie grote problemen voor het bedrijf veroorzaakt of wanneer een collectieve vakantie geldt. Bij zwaarwegende bedrijfsbelangen moet de werkgever binnen twee weken schriftelijk bezwaar maken en opname op een ander moment mogelijk maken.

De werkgever moet de werknemer ieder jaar in staat stellen het wettelijke aantal vakantiedagen op te nemen. Capaciteitsproblemen vragen dus om tijdige planning en overleg, niet om het structureel blokkeren van wettelijke vakantie.

Verval en verjaring zijn niet hetzelfde

Niet-opgenomen wettelijke vakantiedagen vervallen in beginsel een half jaar na het kalenderjaar van opbouw. Wettelijke uren die in 2026 zijn opgebouwd, vervallen dus normaal op 1 juli 2027. Een cao of schriftelijke overeenkomst kan een ruimere termijn geven.

Wanneer een werknemer redelijkerwijs niet in staat was de wettelijke uren op tijd op te nemen, bijvoorbeeld door ziekte of doordat de werkgever opname onmogelijk maakte, verjaren de uren pas na vijf jaar. Bovenwettelijke uren verjaren volgens de overheidsuitleg eveneens na vijf jaar.

Ziek tijdens vakantie en vakantie tijdens ziekte

Wordt een werknemer ziek tijdens vakantie, dan meldt diegene dit bij de werkgever. De betreffende dagen zijn in beginsel ziektedagen en worden later als vakantie opgenomen. Ook tijdens ziekte loopt de opbouw van wettelijke vakantie-uren door.

Een zieke werknemer kan met toestemming van de werkgever vakantie opnemen. Tijdens die vakantiedagen wordt 100 procent loon betaald, ook wanneer tijdens de overige ziektedagen 70 procent wordt doorbetaald. Verwerk ziekte en vakantie daarom niet als onderling uitwisselbare afwezigheidscodes.

Een bruikbaar verlofregister bewaakt rechten én planning

Toon per saldo de oorsprong, opbouwdatum, soort uur en uiterste verval- of verjaringsdatum. Waarschuw werknemer en manager tijdig wanneer wettelijke uren dreigen te vervallen en leg vast welke mogelijkheid tot opname is geboden.

Controleer afwijkende cao-afspraken, parttime wijzigingen, uitdiensttreding en langdurige ziekte afzonderlijk. Een automatische berekening is alleen betrouwbaar wanneer de juiste contracturen, perioden en afspraken als bron zijn vastgelegd.

  • Scheid wettelijke en bovenwettelijke vakantie-uren.
  • Bewaar opbouwjaar en relevante vervaldatum per saldo.
  • Leg aanvraag, beslissing en reden van een afwijzing vast.
  • Waarschuw ruim vóór 1 juli over resterende wettelijke uren.
  • Behandel ziekte en vakantie als afzonderlijke processen met een duidelijke overgang.

Bronnen

Gebruikte bronnen

De links verwijzen naar de geraadpleegde bron. Controleer bij toepassing altijd of wet, regeling, registerinformatie of beleidsdocument inmiddels is gewijzigd.

  1. Op hoeveel vakantiedagen heb ik recht?Rijksoverheid
  2. Hoe kan ik mijn vakantiedagen opnemen?Rijksoverheid
  3. Volledig loon bij vakantiedagen tijdens ziekteRijksoverheid
  4. Vakantiedagen inruilen tegen ziektedagen of bijzonder verlofRijksoverheid